اتاق
پر غبار
اتاق
کوچک الفی نيمه
تاريک بود و در و ديوار
و اشيا و لباسهای آويزان از رخت
آويز
چوبی، و آباژور، يا زرد بود يا قهوهای
رنگ يا قرمز و شعله شمعی که می
سوخت،
تکان نمی
خورد چون باد به اتاق نمی
آمد.
»اين
صدای چيه ادنا؟«
ادنا
از پنجره به بيرون نگاه می
کرد. خيابان
دور ديواره فلزی پالايشگاه پيچ خورده
بود و سمت راست که باغچه سبز خانههای
کارمندان شرکت نفت بود، خلوت بود و فقط
پاسبانی زير سايبان آجری يک ساختمان
قرمز رنگ اداری ايستاده بود و کف دستهايش
را مدام به هم میماليد و پا به پا میشد.
»صدای
من اين قدر ضعيف شده که تو نمیشنوی
ادنا؟«
»داره
بارون میآد.«
ادنا
چرخيد و به الفی پير و سالخورده نگاه کرد
که روی تخت دراز کشيده بود و فقط سرش از
پتو بيرون بود و به سقف خاکستری اتاق زل
زده بود.
»گمون
نمیکنم هيچ خاخامی تو شهر مونده باشه
ادنا. به گمونت تو کنيسه خاخامی چيزی
مونده که اگه من يه وقت...«
ادنا
با هر دو دست، پشت دامن پيراهن بلندش را
صاف کرد و نشست روی صندلی لهستانی کنار
پنجره.
»وقتی
اين کارو میکنی مثل دخترای شونزده
ساله میشی ادنا.«
»کدوم
کار؟«
»وقتی
با دستات دامنتو صاف میکنی.«
»تو
هميشه يه چشمچرون حرفهای بودی الفی.
تو مغازه حواسم بهت بود. میديدم که
چطور، وقتی مجله يا کتابی به اين و اون
نشون میدی، چشمات يه جاهای ديگهای
سير میکنه. تو هيچ وقت عوض نشدی الفی.
هيچ وقت...«
»من
شوهر بدی نبودم ادنا، بودم؟ کتابفروش
موفقی نبودم، اينو میدونم ولی شوهر
بدی نبودم، و تو هميشه عاشقم بودی مگه
نه؟ پشت دخل که بودی میدونستم داری به
من نگاه میکنی و همين بود که به خانمها
زياد توضيح نمیدادم و میفرستادمشون
سراغ تو. تو هميشه عاشقم بودی ادنا، مگه
نه؟«
»البته.
من حتی موهامو به ميل تو مشکی کردم و هيچ
وقت ازت نپرسيدم کدوم زنی بوده که موهاش
مشکی بوده. منتظر شدم خودت بگی و نگفتی.«
»بايد
میپرسيدی چون حالا ديگه يادم نيست
ادنا. تازه چه فرقی میکنه، تو ديگه
موهات سفيده.«
»رنگ
مو نيست تو بازار. امروز حتی دستفروشها
هم نبودند. تاکسیها هم نبودند. هيچ کس
نبود.«
ادنا
بلند شد و دوباره رفت کنار پنجره. باران
به شيشه بخار گرفته پنجره تک میزد.
ادنا به اندازه يک کف دست بخار شيشه را
پاک کرد.
مردی
که شنل سورمهای پوشيده بود، وسط
خيابان خم شده بود و چرخ عقب دوچرخهاش
را باد میکرد. پاسبان کنار ساختمان
آجری، چيزی گفت. مرد تلمبه را نشان داد و
دستهايش را به دو طرف باز کرد و در هوا
تکان داد. بعد برگشت و به در مغازه که زير
پنجره بود نگاه کرد. کسی او را صدا زده
بود.
ادنا
گفت: »گمونم ادريس در مغازه رو باز کرده.«
مرد
دوچرخه را کشان کشان آورد تا زير پنجره.
پاسبان هم دوچرخهاش را که به ديوار
تکيه داده بود به کول گرفت. عرض خيابان
را اريب طی کرد تا خود را به مغازه
کتابفروشی الفی برساند.
ادنا
گفت: »ادريس گفت نمیآم ولی آمده.«
»میبينیش؟«
»نه
ولی پاسبون که چرخ دوچرخهاش پنچر بود
رفت طرف مغازه. فقط ادريس میتونه تو
اين بارون به يه پاسبون که دوچرخهاش
پنچر شده، سرويس بده.«
»به
ما گفت نمیآد که باور کنيم يه جايی
داره که از دس جنگ در بره ولی بلوف زد. میدونستم
داره بلوف میزنه. هميشه خدا همينطور
بوده. سال سی و دو که استخدامش کردم يه
بچه پونزده ساله بود. بهش گفتم من يهودی
هستم. جهودم. گفت چه عيبی داره. رفيق. و
طوری به يقه پيراهن سفيدش دست کشيد و
چشمک زد که باورم شد اهل آن دارودسته ست.
يه هفته بعد اما غافلگيرش کردم. داشت تو
پستو نماز میخوند.«
ادنا
مرد شنلپوش را ديد که روی زين دوچرخه
قوز کرده است و رکاب میزند. باران
تندتر میباريد و ساختمانهای آجری و
شمشادهای دور باغچهها فقط يک لکه قرمز
و سبز بود. و اتاق که ناگهان لرزيد و
پنجره تکان خورد، ادنا آنقدر پس پس رفت
که رسيد به تختخواب الفی و الفی مچ دست
راست او را چسبيد.
»نترس.
دور بود.«
دست
الفی سرد بود. ادنا میلرزيد و به پنجره
زل زده بود و دهانش باز مانده بود.
»بنشين
دانا. همين جا کنار من بنشين.«
ادنا
نشست ولی هنوز به پنجره زل زده بود و دود
سياهی را میديد که دنيا را تاريک کرده
است.
»داری
میلرزی ادنا. برو پايين پيش ادريس.«
»نه.
نه.«
ادنا
نفسی را که در سينه حبس کرده بود، پنج
بار پشت سر هم و تند تند، بيرون داد و
حالا قوز کرده بود و به دود سياه که
پنجره را پوشانده بود، نگاه میکرد.
»شما
حالتون خوبه ادنا خانم، مستر الفی...«
ادنا
منتظر بود تا ادريس در را باز کند اما او
فقط با انگشت به در زد.
»ادنا
خانم؟«
الفی
مچ دست ادنا را فشار داد.
گفت:
»بگو بياد تو و الا تا صبح هم که جواب ندی
اون پشت در میايسته.«
»بيا
تو ادريس.«
ادريس
در را باز کرد و در قاب آن ايستاد. تلمبه
باد دوچرخه دستش بود و مات و مبهوت به زن
و شوهر سالخورده نگاه میکرد.
»گمونم
خمسه خمسه بود. انگار صاف رفت تو ديگ
آمونياک. چرتم پاره شد، آخه داشتم
دوچرخه يه پاسبونه باد میکردم خيال
کردم از بس باد زدهام، چرخش ترکيد.«
الفی
گفت: »خوب شد آمدی ادريس.«
ادريس
صدای ضعيف الفی را نشنيد. گفت: »ها؟« و دو
قدم آمد جلو.
»بله
آقا؟«
»گفتم
خوب شد که ول نکردی بری... آخه من دارم میميرم
ادريس.«
لبهای
ادريس تکان خورد اما چيزی نگفت. به ادنا
نگاه کرد و کش و قوسی به شانههايش داد.
ادنا خسته بود. رنگش پريده بود و مثل
آدمی که سردش باشد، قوز کرده بود. آژير
آمبولانس و آتشنشانی در خيابان پيچيد.
ادنا وحشتزده به انگشتهای دراز،
استخوانی و زرد الفی زل زد. بعد به الفی
نگاه کرد که چشمان خاکستریاش به سقف زل
زده بود.
»الفی...
الفی... ادريس.«
ادريس
تلمبه باد را انداخت و شتابزده،
تختخواب را دور زد و کنار الفی زانو زد و
به چشمهای خاکستری او خيره شد. دهان
الفی باز بود. ادريس، سرش را نزديک برد.
گوش راستش را به قلب الفی نزديک کرد.
الفی
گفت: »قبرستون جهودا کجاست، ادريس؟«
ادريس
هنوز گوش خوابانده بود تا صدای قلب الفی
را بشنود و نمیشنيد.
گفت:
»راش دور نيست مستر.«
الفی
گفت: »من هيچ وقت نرفتم آنجا. حتی نمیدونم
چطوری يه جهود رو به خاک میسپرن. تو میدونی
ادنا؟«
اتاق
تکان خورد. ادنا از تخت پايين سريد و اگر
مچ دستش در چنگ الفی نبود، میگريخت.
ادريس فقط چشمهايش را بست و تکان نخورد.
خمسه خمسهها پشت سر هم فرود میآمد.
آژير آمبولانسها مانع بود و سوت خمسه
خمسهها شنيده نمیشد. ادريس میشمرد:
... پنج، شش، هفت، هشت،... خمسه خمسهها
فرود میآمدند.
ادريس
گفت »انصافتونه شکر، بسه ديگه بابا چه
خبره.«
سکوت
شد. حتی صدای آمبولانسها و آتشنشانی
هم نمیآمد. پنجره سياه بود. باران به
شيشه پنجره تک زد اما ديده نمیشد.
تندتر میآمد.
الفی
گفت: »کسی به در میزنه ادنا؟«
»نه.
نه. بارون به شيشه میخوره.«
»خدا
را شکر. خدا را شکر که بارون هست لااقل.
آفتاب را که از من دريغ کردهست... آن هم
من که همه شمارههای نيويورک تايمز را
خواندهام و میدانی ادنا اگه گفتم
موهاتو مشکی کن دليل داشتم. تو چيزی
نگفتی چون عاشقم بودی ادنا مگه نه؟ اما
من هم به اون زن موبور انگليسی که گمونم
شوهرش مهندس کمپانی بود گفتم مجله نمیآورم. گفتم
فاينشال
تايمز
هم
به دستم نمیرسه. دروغ گفتم که بلکه
نياد. نمیتونستم جلوشو بگيرم ادنا.
مشتری رو نمیشه بيرون کرد. و اگه اينجا
موندم، دليل داشت. به خودم میگفتم که
اينجا هم خدا هست پس چرا کيلومترها راه
برم تا به خدايی برسم که همين جا هست. و
تازه، من ويالن میزدم و عهد کرده بودم،
صدای فاختههای اينجارو بزنم. خب
نتونستم ولی دليل داشتم ادنا.«
ادنا
به ادريس زل زده بود و آنقدر لبهايش را
جويده بود که ديگر اثری از ماتيک قرمزش
نبود.
ادنا
گفت: »گمون میکنی يه خاخامی تو کنيسه
مونده که بياد ادريس؟«
ادريس:
»میرم ببينم هست يا نه.«
الفی
گفت: »بشارتی هم اگه تو صدای فاختههای
اينجا بود، يه جور ديگهای بود. با آرشه
نمیشد. انگشت اشاره بهتر بود. سه بار
بايستی سيمها رو میلرزوندی بعد پنج
ثانيه مکث و بعد دو بار ديگه. مکث. سه بار...«
ادنا
گفت: »برو ادريس.«
ادريس
به پنجره نگاه کرد که سياه بود و بعد در
را باز کرد و رفت. اتاق لرزيد. اشيا اتاق
بهم ريخت. ادنا جيغ کشيد و ساکت شد. ادريس
در را باز کرد. گوشهای از
سقف
اتاق فرو ريخته بود و ذرات خاکستری گچ،
اتاق را تاريک کرده بود. اما ادريس صدای
زمزمهوار الفی را میشنيد.
»مجلهها
آنقدر عکس فرانک سيناترا را میزدند که
به خودم گفتم اين بابا عين آب خوردن میتونه
رئيس جمهور امريکا بشه. شمعون گفت راست
میگی چون طرفدارهاش از ما جهودا
بيشترن...«
ادنا
گفت: »برو ادريس معطل نکن.«
ادريس
زن و شوهر را نمیديد. غبار نمیگذاشت
ببيند. پا به پا کرد و بعد رفت.
ادنا
گفت: »دهانتو ببند الفی. اتاق پر از گرد و
غباره.«
الفی
گفت: »دارم دنبال اسم اون پستچی لعنتی میگردم
که بسته مجلات و کتابها رو میذاشت دم
مغازه و میرفت. بهش گفته بودن تا حالا
شده يه جهود به کسی انعام بده. بستهها
را میذاشت و میرفت. يه بار بستهها
رو زير بارون گذاشت و رفت. کتاب </F<>F
= lts١٢
St=’I’>ابشالم
ابشالم</F<>F
= zar١٠
St=’R’>
ويلی تو همون بسته بود و خيس شده بود. يه
روز يقهشو چسبيدم. بهش گفتم مرد حسابی
مگه من کجام. گفت تو پستو ويالن میزنی.
صدای قارقارتو میشنوم. بعدم گفت: شما
اصلاً اقليم وحی رو میخوايد چکار؛ که
توش لم بديد و نيويورک تايمز بخونيد...
اون روزم مثل حالا هی گشتم که يه چيزی از
تورات به يادم بياد و نيومد...«
پنجره
فرو ريخت. خرده شيشهها پخش شد در اتاق.
ادنا زانو زده بود و پيشانیاش را به
دست الفی میماليد و دعا میخواند و میلرزيد.
دود به اتاق سرايت کرده بود. ادنا ديگر
صدای نجوای الفی را نمیشنيد.
»به
وعده آن آفاق معطر بودم؛ در اينجا، در
اين
اقليم
پر رمز و راز شرقی. در اين سرزمينی که خاک
بوی مرجان و ماهی میدهد. و سه بار بايد
بر سيمهای ويالن بزنی تا شايد صدای
فاخته منعکس بشود...«
ادريس
از پلهها پايين رفت. در پستو را باز کرد.
پاسبان هنوز در مغازه ايستاده بود و
به
دود سياهی که خيابان را پوشانده بود، زل
زده بود.
ادريس
گفت: »حالا بايد برم جايی. برمیگردم
چرخته باد میکنم برات.«
پاسبان
گفت: »تلمبه بده خودم باد بزنم.«
ادريس
تلمبه را داد به پاسبان.
»هستی
تا برگردم؟«
»ها.
پستم همين جاست.«
»اگه
دوباره زدن برو تو پستو پناه بگير.«
پاسبان
کلاهش را برداشت و پيشانی عرق نشستهاش
را پاک کرد. به کف دستش نگاه کرد که چرب و
چيلی شده بود. خواست حرفی بزند اما سرفه
کرد. طولانی و کشدار سرفه میکرد. خم شده
بود و شکمش را گرفته بود. ادريس دو شاخه
فرمان دوچرخهاش را گرفته بود و منتظر
بود تا سرفه پاسبان بند بيايد. پاسبان
نفس عميقی کشيد. اشک از چشمانش سرازير
بود. نفس نفس میزد.
»نزديک
بود هلاک بشم. چه دودی. چه دودی.«
ادريس
گفت: »خب من رفتم. تو يخچال پپسی هست،
بخور گلوت صاف بشه. زود برمیگردم.«
ادريس
همان طور که دو شاخه فرمان را گرفته بود
میدويد. در سياهی دود میدويد و بعد
پريد روی زين و رکاب زد. با حدس و گمان
رکاب میزد. هيچ جا پيدا نبود اما
خيابان آنقدر آشنا بود که مهم نبود که
نمیبيند. چشم و دهانش را بسته بود. روی
فرمان دوچرخه خم شده بود و مثل دوچرخهسوارهای
حرفهای رکاب میزد. فقط آژير آمبولانس
را شنيد، چشمهايش را باز کرده نصفه
نيمه، نفس گرفت. بوی آمونياک و دود چرب و
سنگين، گيجش کرده بود. صدای آمبولانس
طوری پيچيده بود که معلوم نبود از عقب میآيد
يا دارد سينه به سينه او میآيد.
آمبولانس به او نزديک میشد. نمیدانست
وسط خيابان رکاب میزند يا نزديک به
جدول. از زين پايين آمد و روی ميله وسط
نشست تا پايش به آسفالت برسد. پای راست
را روی آسفالت میسراند. بعد پا را دراز
کرد تا ببيند به جدول میخورد يا نه.
آمبولانس نزديک میشد. داد و هوار راه
انداخت تا راننده صدای او را بشنود.
»های
بپا. منم هستم. دوچرخهسوارم.«
آمبولانس
از رو به رو میآمد. از کنار او که رد شد
باد لحظهای او را پس راند. آمبولانس
دور شد و ادريس دوباره چشم و دهانش را
بست و تندتر رکاب زد. هنوز همه جا سياه
بود و خيابان پيدا نبود. آمبولانس ترمز
کرد. چرخهايش روی
آسفالت
ليز و چرب، پيچ و تاب خورد و بعد صدای
مهيبی بلند شد. آژير قطع نشده بود اما
آمبولانس به ديواره فلزی پالايشگاه
خورده بود و ايستاده بود.
نزديک
به دو راه اسکله از دود آمد بيرون. ادريس
چشمهايش را باز کرد. جاده را میديد.
به پشت سرش نگاه کرد که جز دود چيزی نبود.
به خيابان فرعی نزديک اداره صادرات که
رسيد پياده شد تا بشکههای خالی قير را
که وسط جاده افتاده بود بردارد. دوباره
سوار شد و رکاب زد. سه تا جوان بسيجی روی
سنگری از گونیهای شن نشسته بودند و به
دوردست نگاه میکردند. به صدای سوت خمسه
خمسهای که بايد میآمد گوش سپرده
بودند. يکی از آنها تا ادريس را ديد بلند
شد ايستاد.
»کجا
میری عمو؟«
»کنيسه.
کنيسه«
ادريس
با انگشت روبه رو را نشان داد و تند رکاب
زد. از کنار دو ساختمان قديمی آجری با
معماری هلندی گذشت و از رديف باغچههايی
که شمشادهای دورشان سوخته بود رد شد و
پيچيد به سمت راست.
